De filosoof Parmenides werd geboren in de 6e eeuw voor Christus. Hij wordt gezien als grondlegger van de westerse filosofie. Volgens de hedendaagse filosoof Peter Kingsley was hij leider van een mysterieschool. Parmenides schreef een gedicht, waarin hij het heeft over ‘verschillende wegen voor het denken’. Filosofen hebben zich eeuwenlang het hoofd gebroken over de vraag wat hij precies bedoelde. Daarbij lag de focus vooral op zijn begrip van ‘het zijnde’.
Niemand heeft zich, voor zover ik weet, afgevraagd of hij ‘de wegen’ niet gewoon opvatte op de manier zoals we tegenwoordig nog steeds spreken over ‘spirituele of religieuze wegen’. Zo betekent Tao letterlijk ‘de weg’ en sprak Jezus over zichzelf als ‘de weg , de waarheid en het leven’.
Ik lees het gedicht wel op die manier en dan geeft het inzicht in de wegen die de mensen kunnen gaan en zijn gegaan. Je begrijpt dan dat we in het westen vanaf Plato een dwaalweg zijn opgegaan. Het gedicht van Parmenides wijst echter ook op een weg die wel uitzicht biedt.
Citaat uit het boek Waarheid belichaamd (verschijnt naar verwachting november 2026):
Volgens Kingsley was Parmenides een genezer van bijzondere soort. In het vocabulaire van Kingsley was hij een Iatromantis, een heler die heelt door middel van profetie. Daarnaast was hij ook wetgever, priester en dichter. Kingsley ziet parallellen van de kennis van Parmenides met die van Indiase yoga. Deze verklaart hij mede door de vele (handels-) betrekkingen in deze oude tijden tussen Griekenland, Babylonië, Perzië en India. Ook ziet hij parallellen met het sjamanisme. Deze betreffen vooral het kunnen intreden in andere bewustzijnstoestanden. Parmenides leidt zijn gedicht in door te beschrijven hoe hij als ‘wetende’, als levende, de godin van de onderwereld ontmoet. Niet als dode, zoals de meeste stervelingen haar zullen ontmoeten. Dat betekent volgens Kingsley dat hij een ingewijde was in de mysteriën van de onderwereld.
Kingsley, P. (2003 [1999]), Verborgen plaatsen van wijsheid: Een revolutionaire visie op de wortels van onze beschaving: De erfenis van Parmeneides. Uitgeverij Ankh-Hermes bv.
Afbeelding: Parmenides, detail uit De School van Athene van Rafaël (ca. 1509–1511). Publiek domein. Bron: Wikimedia Commons.
