Plato staat bekend als een zeer groot filosoof. Whitehead karakteriseerde de Europese filosofische traditie niet voor niets als een serie voetnoten bij het werk van Plato! De hedendaagse filosoof Peter Kingsley is kritisch op zijn grootsheid. Volgens hem heeft Plato een karikatuur van zijn voorganger Parmenides geschetst, om welbewust zijn vooraanstaande plaats te kunnen innemen. De karaktermoord, die Kingsley typeert als ‘vadermoord’, was zo volmaakt, dat we niet eens meer weten dat deze heeft plaatsgevonden.
Citaat uit het boek Waarheid belichaamd (verschijnt naar verwachting november 2026):
Kingsley verwijt het Plato een karikatuur van Parmenides te hebben geschetst. Plato doet dat in zijn dialoog Parmenides, een volgens Kingsley volledig fictieve dialoog. Plato voert Parmenides op als een man van ‘rond de vijfenzestig jaar oud of iets in die trant’, terwijl Socrates, leermeester van Plato, als ‘zeer jonge man’ aanwezig is.
In het gedicht van Parmenides wordt de ik-figuur, mogelijk Parmenides zelf, door de godin aangesproken met de term kouros, wat ‘jong mens’ betekent. Het contrast met het beeld dat Plato van Parmenides schetst kan haast niet groter zijn. Volgens Kingsley is kouros een woord dat eerder een kwaliteit van de persoon in kwestie aangeeft dan een leeftijd. “Het stond altijd in nauw verband met inwijding. De kouros staat op de grens van de menselijke en de goddelijke wereld. Hij heeft tot beide toegang.” (Kingsley, 2003, p. 51)
Plato schetst Parmenides als een man die zijn beste tijd heeft gehad. Hij doet in de dialoog alsof hij Parmenides in zijn redeneringen probeert te volgen, maar hij laat hem verstrikt raken in zijn eigen logica. Volgens Kingsley is dat precies wat Plato beoogt: hij wil zelf de plaats innemen van deze grote filosoof en dat kan alleen door het plegen van (karakter-) moord. “Plato moest een vadermoord plegen; hij wilde Parmenides uit de weg ruimen. De moord was zo volmaakt dat we nu niet eens meer weten dat deze ooit heeft plaatsgevonden” (Kingsley, 2003, p. 35).
Kingsley, P. (2003 [1999]), Verborgen plaatsen van wijsheid: Een revolutionaire visie op de wortels van onze beschaving: De erfenis van Parmeneides. Uitgeverij Ankh-Hermes bv.
Afbeelding: Plato, detail uit De School van Athene van Rafaël (ca. 1509–1511). Publiek domein, via Wikimedia Commons.
